Spreekangst? Deze 3 presentatietips kunnen het juist erger maken

Je hebt je presentatie voorbereid. De slides staan klaar en je hebt je verhaal geoefend. Vlak voordat je begint, haal je nog eens diep adem. Straks goed oogcontact maken, denk je. Dan ziet niemand hoe zenuwachtig je bent.

Toch voel je de spanning toenemen zodra iedereen naar je kijkt. Ineens ben je druk met je ademhaling, je houding en de openingszin. Je weet wat je wilt vertellen, maar je aandacht gaat naar hoe je overkomt.

In zijn video bespreekt Pieter Frijters, grondlegger van de MindTuning®-methode, drie bekende presentatieadviezen. Hij legt uit waarom je van al dat voorbereiden, diep ademhalen en bewust oogcontact maken juist onrustiger kunt worden.

1. Je publiek recht in de ogen kijken

Vroeger op school leerde je het al: kijk mensen recht in de ogen, want dan kom je betrouwbaar over. Pieter vertelt in de video over zijn vader, die politieman was. Die geloofde dat iemand die je niet aankeek minder goed te vertrouwen was. Pieter ontdekte hoe betrekkelijk dat idee is. Iemand kan je recht aankijken en toch niet de waarheid spreken.

Voor wie spreekangst heeft, zit er nog een ander probleem aan die regel. Wanneer je heel bewust oogcontact probeert te maken, kun je gaan controleren wat de ander van je vindt. Kijkt die persoon kritisch? Ziet hij mijn zenuwen? Waarom lacht niemand? Voor je het weet ben je vooral jezelf aan het beoordelen.

Je kunt prima contact maken zonder voortdurend op iemands ogen te focussen. Kijk ontspannen naar gezichten en merk op of mensen je verhaal begrijpen. Aan een knikje, een frons of een vraag merk je of je uitleg aankomt. Je hoeft niet bij te houden hoe lang je iemand aankijkt.

Pieter laat in de video een oefening zien waarmee je ontdekt dat een ander veel minder precies kan waarnemen waar jij kijkt dan je misschien denkt. Laat iemand tegenover je een vinger over het gezicht bewegen en volg die beweging met je blik. Vraag daarna welke oogbewegingen de ander bij jou zag. Zo merk je het verschil tussen ontspannen kijken en voortdurend je blik controleren.

2. Je presentatie woord voor woord voorbereiden

Voor een belangrijke presentatie gaan veel mensen extra oefenen. Ze schrijven hun tekst uit, schaven aan zinnen en proberen alles uit hun hoofd te leren. Dat kan geruststellen, zolang je thuis aan het oefenen bent.

Maar stel dat iemand tijdens je presentatie een vraag stelt. Je geeft antwoord, kijkt weer naar je slides en weet opeens niet meer welke zin je had moeten zeggen. Je kent de inhoud uitstekend, maar je bent de volgorde van je ingestudeerde zinnen kwijt.

Pieter vindt dat vooral mensen die veel van hun onderwerp weten, vaak onnodig veel tijd besteden aan hun voorbereiding. Hij vraagt je na te gaan wat je wilt vertellen en wat je publiek van je wil weten. Als je dat helder hebt, kun je je verhaal ook in andere woorden uitleggen.

Bij lastige cijfers, gevoelige boodschappen of een strikt tijdschema blijft zorgvuldige voorbereiding nodig. Controleer de feiten, orden de belangrijkste punten en denk na over de vragen van je publiek.

Stel dat je een nieuw project aan collega’s presenteert. Zij willen waarschijnlijk vooral weten wat er verandert, waarom dat nodig is en wat het van hen vraagt. Als je daarop duidelijke antwoorden hebt, kun je veel natuurlijker spreken dan wanneer je twaalf minuten uitgeschreven tekst probeert te onthouden.

Wil je je verhaal voorbereiden zonder aan een vaste tekst vast te zitten? Lees hoe je een presentatie voorbereidt zonder alles uit je hoofd te leren.

3. Tijdens het spreken voortdurend op je ademhaling letten

‘Haal eerst eens diep adem.’ Het is een bekend advies wanneer iemand zenuwachtig is. Pieter kijkt daar kritisch naar, vooral wanneer mensen tijdens het presenteren voortdurend hun ademhaling proberen te controleren.

Stel je voor dat je aan het vertellen bent en ineens denkt: adem ik wel goed? Je controleert of je genoeg lucht hebt, merkt je hartslag op en vraagt je af of anderen je spanning zien. Je verhaal raakt op de achtergrond. Je bent bezig met een lichamelijk proces waar je tijdens een gewoon gesprek nauwelijks bij stilstaat.

Pieter raadt af om tijdens het spreken ook nog voortdurend je ademhaling te controleren. Vlak voor elke zin een grote teug lucht nemen is niet nodig. Laat je ademhaling zoveel mogelijk natuurlijk verlopen en vertel wat je wilt vertellen.

Heb je juist vaak het gevoel dat je lucht tekortkomt tijdens het praten? Lees dan ook ons artikel over buiten adem raken tijdens het praten.

Waar richt je je aandacht op?

In alle drie de adviezen komt dezelfde vraag terug: hoeveel aandacht houd je voor je verhaal over als je voortdurend op jezelf let?

Wanneer je tijdens een presentatie voortdurend controleert of je alles goed doet, verlies je gemakkelijk het contact met je verhaal en de mensen voor je. Je beoordeelt jezelf bij elke zin. Dat kost energie, zeker wanneer je toch al gespannen bent.

Vraag je bij je volgende presentatie af wat je de mensen voor je duidelijk wilt maken. Luister naar hun vragen en neem de tijd om iets opnieuw uit te leggen. Zo houd je je aandacht bij het gesprek.

Vertel jij in een kleine groep moeiteloos over je werk, maar raak je tijdens een officiële presentatie de draad kwijt? Lees waarom je tijdens een presentatie kunt blokkeren.

Met meer vertrouwen je verhaal vertellen

De aanpak van Pieter Frijters bij Spreek.nl is gebaseerd op de MindTuning®-methode. Je leert anders met spanning om te gaan en minder op jezelf te letten tijdens het spreken.

Je hoeft deze adviezen niet als nieuwe regels te onthouden. Begin met wat je de mensen voor je wilt vertellen en geef jezelf de tijd om dat uit te leggen.

Wil je daar gericht mee oefenen? Bekijk de Spreekangst Masterclass van Spreek.nl. Je krijgt er praktische begeleiding om met meer rust en vertrouwen te leren spreken.