Plankenkoorts oplossen doe je zo…

Sta je met knikkende knieën voor een zaal vol mensen? Voel je je hart sneller kloppen zodra alle ogen op jou zijn gericht? Dan ben je zeker niet de enige. Plankenkoorts komt veel voor en kan zelfs de meest ervaren sprekers overvallen.

Plankenkoorts is niet iets waar je mee hoeft te blijven rondlopen. Met de juiste kennis, oefeningen en begeleiding leer je om met meer rust en zelfvertrouwen voor een groep te staan.

Wat is plankenkoorts?

Plankenkoorts is de angst die ontstaat wanneer je in de belangstelling staat. Oorspronkelijk werd de term gebruikt voor artiesten die “de planken” op gingen, maar tegenwoordig gebruiken we plankenkoorts ook voor presentaties, spreekbeurten, vergaderingen, sollicitaties en andere situaties waarin je voor een groep spreekt.

Plankenkoorts kan zich uiten in verschillende lichamelijke reacties, zoals:

• knikkende knieën
• trillende handen of een trillende stem
• een droge mond
• misselijkheid
• duizeligheid
• een hoge ademhaling
• een versnelde hartslag

Deze reacties zijn een gevolg van ons overlevingsinstinct. Je lichaam maakt zich klaar om te vechten of te vluchten. Dat is een normale reactie, ook al voelt het op dat moment allesbehalve prettig.

Is plankenkoorts een gezonde spanning?

Een beetje spanning voor een presentatie is juist gezond. Vrijwel iedereen voelt vooraf zenuwen. Die spanning zorgt ervoor dat je alert bent en je goed kunt concentreren. Plankenkoorts wordt pas een probleem wanneer de angst je belemmert. Bijvoorbeeld als je presentaties gaat vermijden, nachten wakker ligt of tijdens het spreken volledig blokkeert.

Wat zijn de gevolgen van plankenkoorts?

Plankenkoorts heeft een verlammend effect op je prestaties. Op de lange termijn kan plankenkoorts ervoor zorgen dat je:
minder zichtbaar bent binnen je organisatie;

• kansen op promotie misloopt;
• minder zelfvertrouwen ontwikkelt;
• sociale of professionele situaties gaat vermijden;
• steeds meer opziet tegen toekomstige spreekmomenten.

Waardoor ontstaat plankenkoorts?

Een tal van oorzaken kunnen leiden tot plankenkoorts. Angst voor het oordeel of de afwijzing van anderen, om te falen of de controle te verliezen. Sommige mensen ervaren al spanning sinds hun jeugd, terwijl de angst bij anderen pas later ontstaat na een vervelende ervaring.

Oorzaken uit je kindertijd

Veel vormen van plankenkoorts zijn negatieve ervaringen van vroeger. Denk bijvoorbeeld aan:

• uitgelachen worden tijdens een spreekbeurt
• bang zijn voor kritiek van een leerkracht of klasgenoten
• gepest worden
• perfectionisme
• weinig zelfvertrouwen
• veel prestatiedruk vanuit de omgeving

Het spreekwoord: jong geleerd is oud gedaan, bestaat niet voor niets. Hoe eerder je vertrouwd raakt met spreken voor een groep, hoe groter je succes.

Oorzaken die later zijn ontstaan

Plankenkoorts kan ook op latere leeftijd ontstaan. Bijvoorbeeld wanneer:

• Je ooit een black-out hebt gehad en bang bent dat het opnieuw gebeurt
• Je tijdens een presentatie paniek ervaarde
• Je een negatieve reactie uit het publiek hebt gekregen

5 tips om plankenkoorts te overwinnen

Deze vijf tips helpen je om meer rust te ervaren tijdens het spreken.

Tip 1: Neem de ruimte in

Loop rustig naar de plek waar je gaat spreken en neem vervolgens de ruimte in je op. Durf om je heen te kijken en draai rustig je hoofd. Richt je blik niet voortdurend op één punt, maar sta jezelf toe om de ruimte bewust waar te nemen. Dat helpt je om je aandacht naar buiten te richten en meer rust te ervaren.

Tip 2: Bereid je voor op wat je wél wilt

Een goede voorbereiding begint met de juiste mindset. Houd je daarom niet bezig met wat je niet wilt, maar met wat je wél wilt bereiken. Denk na over wat je luisteraars willen weten en horen. Bepaal daarnaast welke belangrijkste punten je wilt overbrengen. Wat past bij jouw kennis? En wat wil je dat het publiek na afloop van jouw presentatie onthoudt? Door je daarop te richten, verschuift je aandacht van je eigen zenuwen naar de boodschap die je wilt overbrengen.

Tip 3: Ontspan je lichaam

Elke goede performance komt letterlijk vanuit je tenen. Het is daarom belangrijk om ook je tenen bewust te ontspannen. Wanneer je je tenen krom houdt, ontstaat er spanning in je lichaam. Ontspan je ze, dan kun je juist meer ruimte en ontspanning ervaren. Probeer het maar eens uit. Let daarnaast op je ademhaling. Begin niet direct met praten na een diepe inademing, maar adem eerst grotendeels uit. Hoe minder lucht je vasthoudt, hoe gemakkelijker het spreken vaak gaat. Je kunt voorafgaand aan je presentatie ook deze ademhalingsoefening doen: adem in vier tellen in door je neus, houd je adem drie tellen vast en adem vervolgens langzaam uit door je mond. Herhaal dit vijf keer.

Tip 4: houd je verhaal eenvoudig

Je hoeft niet ingewikkeld of perfect te spreken. Juist een duidelijk en eenvoudig verhaal is prettig om naar te luisteren en geeft jezelf meer rust tijdens het presenteren.

Tip 5: blijf oefenen

Het ontlopen van presentaties of andere spreekmomenten vanwege plankenkoorts is geen oplossing. Je schuift het probleem voor je en bevestigt je angst. Door juist regelmatig te oefenen, bouw je positieve ervaringen op en neemt de angst stap voor stap af.

Kun je plankenkoorts helemaal overwinnen?

Plankenkoorts is iets dat bij veel mensen voorkomt. Door bovenstaande tips te volgen ervaar je meer plezier en rust met spreken. Dat betekent niet dat je nooit meer zenuwen voelt. Ook professionele sprekers ervaren gezonde spanning voordat ze beginnen. Het verschil is dat die spanning hen niet meer tegenhoudt.

Kom je er zelf niet uit? Dan kan gerichte begeleiding veel verschil maken. Met meer dan 30 jaar ervaring helpt Spreek.nl met de Spreekangst Masterclass mensen om spreekangst en plankenkoorts blijvend te overwinnen.

Wil je eerst zelf aan de slag? Download dan onze gratis spreektips of lees het boek ‘vroeger had ik spreekangst’ vol praktische oefeningen en inzichten.